توجه: این مقاله صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین تشخیص پزشک نیست. برای اطمینان از وضعیت بارداری، انجام آزمایش خون در آزمایشگاه و سونوگرافی تحت نظر متخصص ضروری است.

مهمترین علائم بارداری کاذب چیست؟

تحقیقات سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که بارداری کاذب (بارداری پوچ) یا پسوودوسایسیس حالتی است که در آن بدن و ذهن با هم واکنش‌هایی ایجاد می‌کنند که دقیقاً شبیه یک بارداری واقعی است؛ در حالی که جنینی وجود ندارد. فرد مبتلا کاملاً باور دارد که باردار است و همین باور می‌تواند باعث بروز نشانه‌هایی شود که بسیار طبیعی و واقعی به نظر می‌رسند.

در ادامه مهم‌ترین علائم بارداری پوچ را می‌خوانید:

• بزرگ شدن شکم: شایع‌ترین نشانه، برجسته‌شدن شکم است؛ درست مانند زمانی‌ که جنین در حال رشد باشد. این تغییر معمولاً به دلیل تجمع گاز، چربی یا مدفوع رخ می‌دهد.
• نامنظمی یا قطع قاعدگی: بسیاری از افراد دچار قطع کامل قاعدگی یا پریودهای نامنظم می‌شوند.
• تغییرات پستان: حساسیت، ورم و بزرگ‌شدن پستان‌ها شایع است. در برخی افراد حتی ترشح شیر (گالاکتوره) نیز دیده می‌شود.
• احساس حرکت جنین: احساس ضربه یا «تکان خوردن» جنین که معمولاً به دلیل حرکت گاز روده یا انقباض عضلات شکم است.
• تهوع و استفراغ: تهوع صبحگاهی یا ویار، یکی از شکایات شناخته‌شده است.
• افزایش وزن: افراد ممکن است درست مانند یک بارداری طبیعی، افزایش وزن را تجربه کنند.
• دردهای شبیه زایمان: گاهی فرد دچار انقباض‌هایی می‌شود که شباهت زیادی به درد زایمان دارد.

علت بارداری کاذب چیست؟

هنوز علت دقیق این وضعیت مشخص نیست، اما بیشتر پژوهش‌ها آن را نتیجه هم‌زمانی عوامل روانی و تغییرات هورمونی می‌دانند:

عوامل روانی

تمایل قوی یا ترس شدید از بارداری، فشار اجتماعی برای صاحب‌فرزند شدن، سوگ از دست دادن فرزند یا تجربه‌ٔ سقط قبلی می‌تواند محرک باشد.

تغییرات نوروهورمونی

اضطراب و افکار مکرر می‌توانند باعث تغییر در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان شوند. این تغییرات ممکن است سطح پروتئین‌ها و هورمون‌هایی مثل پرولاکتین و استروژن را بالا ببرد و علائمی مانند ترشح شیر و قطع قاعدگی ایجاد کند.

پیش‌زمینه‌ٔ پزشکی یا دارویی

برخی داروها (مثلاً برخی آنتی‌سایکوتیک‌ها) می‌توانند پرولاکتین را افزایش دهند و نقش کمکی داشته باشند. به‌طور خلاصه، ذهن و بدن با هم «همکاری» می‌کنند تا نشانه‌های جسمی بروز کند.

بارداری کاذب چقدر شایع است؟

بارداری کاذب نادر است. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۱ تا ۶ مورد در هر ۲۲,۰۰۰ تولد رخ می‌دهد؛ یعنی وضعیت کمیابی است، به‌ویژه در کشورهای دارای دسترسی آسان به تست‌های بارداری و سونوگرافی. با این حال در جوامعی که فشار اجتماعی برای فرزنددار شدن بالاست یا دسترسی به مراقبت کمتر است، گزارش‌ها می‌توانند متفاوت باشند.

تست بارداری کاذب چیست؟ (روش‌های تشخیص)

برای تشخیص حالت و علائم بارداری کاذب، پزشکان از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند:

۱. تست بارداری خون (Beta hCG)

تست hCG یکی از روش‌های اصلی تشخیص بارداری است. اگر نتیجه تست خون منفی باشد، احتمال بارداری واقعی بسیار کم است. این تست میزان هورمون hCG را در خون اندازه‌گیری می‌کند که معمولاً در بارداری واقعی بالا می‌رود اما در بارداری کاذب منفی است.

۲. سونوگرافی شکمی یا واژینال

سونوگرافی، روشی قطعی برای تأیید وجود یا عدم وجود جنین است. در بارداری کاذب، با وجود بزرگ شدن شکم، رحم خالی است و جنینی دیده نمی‌شود.

۳. معاینه بالینی و بررسی علل دیگر

پزشک بررسی‌هایی برای شناسایی مشکلاتی مانند توده‌های رحم، کیست تخمدان یا تومورهای هورمونی (مثل پرولاکتینوما) انجام می‌دهد که می‌توانند علائم مشابه بارداری ایجاد کنند.

نکات عملی برای پزشکان و کادر درمان

• با احترام و همدلی صحبت کنید: همیشه با احترام و بدون قضاوت وارد گفتگو شوید. بیماران باید احساس کنند که از طرف شما حمایت می‌شوند.
• حمایت عاطفی از خانواده: خانواده نقش مهمی در روند درمان دارند. از آن‌ها برای حمایت عاطفی بیمار کمک بگیرید.
• حساسیت به وضعیت‌های خاص بیمار: اگر بیمار سابقه ناباروری یا سقط جنین دارد، باید حساسیت بیشتری نشان دهید.
• ارجاع به روان‌شناس: اگر بیمار نسبت به تشخیص واکنش شدید نشان دهد، کمک گرفتن از روان‌پزشک یا مشاور ضروری است.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی

علائم بارداری کاذب می‌تواند بسیار واقعی و برای فرد ناراحت‌کننده باشد. برای تشخیص دقیق این وضعیت، تست hCG و سونوگرافی از مهم‌ترین روش‌ها هستند. درمان این مشکل نیازمند رویکردی همدلانه و چندجانبه است: توضیحات پزشکی روشن و دقیق، پشتیبانی روانی و در صورت نیاز، درمان‌های هورمونی.

اگر شما یا یکی از عزیزانتان با علائم مشکوک روبرو هستید، برای تشخیص دقیق و انجام آزمایش‌های لازم به آزمایشگاه فروردین مراجعه کنید. تیم متخصص ما آماده است تا با دقیق‌ترین تجهیزات، وضعیت شما را بررسی کند.